Ξηρός βήχας: Οι αιτίες, τι σοβαρό μπορεί να κρύβει και πως θεραπεύεται

Σε προηγούμενο blog μιλήσαμε αναλυτικά για το τι είναι ο λεγόμενος υγρός - παραγωγικός βήχας. Σειρά παίρνει ο ξηρός βήχας ο οποίος επίσης, όπως ο υγρός, είναι πολύ συνηθισμένος. Αποκαλείται ξηρός γιατί αυτός δεν παράγει κάτι. Δεν εξάγεται κάτι από το στόμα όπως στον παραγωγικό. Ούτε φλέγμα ούτε μύξα. Και υπάρχει μια σειρά από πιθανές αιτίες που προκαλούν τον συγκεκριμένο βήχα. Ας τις δούμε μαζί και τις αιτίες αλλά και τις θεραπείες καθώς και όλες τις πληροφορίες που πρέπει να γνωρίζετε. 

Τι είναι ξηρός βήχας;

Ως ξηρός βήχας λογίζεται ένας γαργαλιστικός ερεθισμός στους αεραγωγούς του λαιμού ο οποίος δεν φέρνει προς τα πάνω φλέγμα ή μύξα κάθε φορά που βήχει ο ασθενής. Επειδή λοιπόν δεν υπάρχει μύξα ή φλέγμα που να μπλοκάρει τους αεραγωγούς δεν υπάρχει και κάτι να εξαχθεί, να ανέβει προς τα πάνω κατά τον βήχα. Ο ξηρός βήχας λέγεται και μη παραγωγικός καθώς δεν παράγει κάτι προς εξαγωγή από τον οργανισμό. Ο βήχας αποτελεί ο τρόπος με τον οποίο επιχειρεί ο οργανισμός του ανθρώπου να καθαρίσει τα πνευμόνια και τους αεραγωγούς από ξένα «υλικά» που ερεθίζουν όπως ιούς και βακτήρια. Συνήθως ένας άνθρωπος έχει ξηρό βήχα όταν οι αεραγωγοί του έχουν φλεγμονή ή κάτι που να τους ερεθίζει. Αντιθέτως, υπάρχει παραγωγικός - υγρός βήχας εξαιτίας μιας μόλυνσης που προκαλεί αρκετή μύξα και φλέγμα και ο οργανισμός προσπαθεί να τα αποβάλλει. Μερικές φορές μπορεί να έρθει ο βήχας με άλλα συμπτώματα μιας αναπνευστικής λοίμωξης ή με πόνο - σφίξιμο στο στήθος, ειδικά αν υπάρχει πολύς βήχας. 

Πιθανές αιτίες

Καταστάσεις που μπορεί να προκαλέσουν ξηρό βήχα είναι οι εξής: 

• αλλεργίες
• άσθμα
• βρογχίτιδα
• λαρυγγίτιδα (κυρίως στα παιδιά)
• έκθεση σε χημικά που προκαλούν ερεθισμό
• γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση
• λήψη φαρμάκου όπως π.χ. για αρτηριακή πίεση 
• οπισθορινική καταρροή - σύνδρομο βήχα ανώτερου αναπνευστικού
• κάπνισμα
• δυσλειτουργία φωνητικών χορδών
• κοκκύτης

Μερικές πιο σοβαρές καταστάσεις υγείας που μπορούν να προκαλέσουν χρόνιο ξηρό βήχα είναι:

• ΧΑΠ (χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια
• καρδιακή ανεπάρκεια
• καρκίνος των πνευμόνων
• πνευμονία
• υπνική άπνοια
• φυματίωση
• πνευμονική εμβολή

Προκαλεί ξηρό βήχα ένα κρυολόγημα, μια γρίπη ή η covid-19;

Η λοίμωξη από covid-19 προκαλεί συχνά έναν ξηρό βήχα εξαιτίας του πόσο ερεθίζει τα πνευμόνια και τους αεραγωγούς. Όμως, σε μερικούς ανθρώπους, μπορεί να προκαλέσει και υγρό - παραγωγικό βήχα. Τα κρυολογήματα και η γρίπη έχουν την τάση να προκαλούν υγρό βήχα. Ωστόσο αργότερα, κατά την ανάρρωση, μπορεί να μετατραπεί σε ξηρό αυτός ο βήχας. 

Φροντίδα και θεραπεία

Οι περισσότεροι ξηροί βήχες καθαρίζουν - φεύγουν όταν αντιμετωπίζεται θεραπευτικά η αιτία που τους προκαλεί. Ο επαγγελματίας υγείας μπορεί να υποβάλλει τον ασθενή σε ακτίνες Χ στο στήθος και να ακούσει την καρδιά και τα πνευμόνια του ώστε να εντοπίσει (ή να αποκλείσει) τι προκαλεί τον βήχα. Για να θεραπευτεί ένας βήχας στο σπίτι ο οποίος έχει προκληθεί από αλλεργίες, προηγούμενες λοιμώξεις ή λιγότερο σοβαρές αιτίες, μπορείτε να δοκιμάσετε τα εξής:

Μη συνταγογραφούμενα καταπραϋντικά βήχα. Ρωτήστε τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σας για να σας συστήσει κάποιο

Ενυδάτωση. Πιείτε αρκετά υγρά (νερό, χυμούς) ώστε να βοηθηθεί η αντιμετώπιση του βήχα

Σταγόνες - σιρόπια για βήχα και καραμέλες. Το γλείψιμο μιας σκληρής παστίλιας προάγει την παραγωγή σάλιου που μαλακώνει τον λαιμό. Μερικές τέτοιες παστίλιες - καραμέλες έχουν καταπραϋντικά συστατικά που μειώνουν την ενόχληση με τη μορφή γαργαλίσματος. Ωστόσο αν χρησιμοποιηθούν σε υπερβολικό βαθμό και ειδικά αν περιέχουν συστατικά όπως η μενθόλη ίσως ξηράνουν υπερβολικά τον λαιμό. 

Μια κουταλιά μέλι. Μελέτες έχουν δείξει ότι μια κουταλιά μέλι μπορεί να σταματήσει - μειώσει τον βήχα με την ίδια αποτελεσματικότητα που το κάνουν τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα. 

Υγραντήρας. Μια μεσαίας έντασης χρήση υγραντήρα σε κλειστό χώρο προσφέρει υγρασία στον αέρα. Αυτή η έξτρα υγρασία μαλακώνει τους αεραγωγούς του οργανισμού, φυσικά και τον λαιμό, και καταπραϋνει τον βήχα. Επίσης έξτρα υγρασία προσφέρει και ένα καυτό μπάνιο με πολύ ατμό.

Σημείωση: Τα περισσότερα φάρμακα για βήχα απευθύνονται σε ενήλικες, άρα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε παιδιά ειδικά κάτω των 4 ετών. Ο υγραντήρας ή παραμονή σ' έναν χώρο (μπάνιο) με ατμό και ζέστη θα βοηθήσει. Ρωτήστε ωστόσο καλύτερα τον παιδίατρό σας σχετικά. 

Μπορεί να αποφευχθεί ο ξηρός βήχας;

Μπορούν να μειωθούν οι πιθανότητες για να αποκτήσει κανείς έναν ξηρό βήχα κάνοντας τα εξής:

• Να αποφεύγει αλλεργιογόνα, χημικά, σκόνη, αρώματα και ότι έντονο ερεθίζει τους αεραγωγούς και τον λαιμό
• Να πλένει τακτικά και σχολαστικά τα χέρια ώστε να ελαχιστοποιήσει τις πιθανότητες να κολλήσει ασθένεια του αναπνευστικού
• Να κόψει το κάπνισμα (αν καπνίζει) και να αποφεύγει και τον καπνό από «δεύτερο χέρι», δηλαδή να είναι παθητικός καπνιστής μένοντας κοντά σε κάποιον που καπνίζει

Πότε πρέπει να κληθεί γιατρός

Υπάρχουν περιπτώσεις με ξηρό βήχα που πρέπει να απευθυνθεί ο ασθενής σε γιατρό. Ποιες είναι αυτές; Δείτε την παρακάτω λίστα:

• αν με τον βήχα βγαίνει αίμα
• αν υπάρχει αίσθημα ακραίας κόπωσης
• αν υπάρχει πυρετός και ανατριχίλα
• αν υπάρχει ξαφνικός και μη δικαιολογημένος πόνος στο στήθος
• αν υπάρχει σφύριγμα με την ανάσα

Για πόσο χρονικό διάστημα είναι ΟΚ να διαρκεί ένας ξηρός βήχας;

Ένας ξηρός βήχας μπορεί να διαρκέσει κάποιες μέρες. Πρέπει ωστόσο ο ασθενής να τεθεί σε συναγερμό και να ζητήσει βοήθεια γιατρού αν ο βήχας δεν φεύγει και διαρκεί για παραπάνω από τρεις εβδομάδες. Ειδικά αν δεν είναι και σίγουρος ο ασθενής για το τι εν τέλει προκαλεί τον ξηρό βήχα. Ο γιατρός θα κάνει την εξέταση ώστε να διαπιστώσει τι προκαλεί τον ξηρό βήχα και φυσικά θα βοηθήσει με την ανακούφιση των συμπτωμάτων. 

Είναι ο ξηρός βήχας κάτι σοβαρό;

Σπάνια ένας ξηρός βήχας αποτελεί ένδειξη για κάτι σοβαρό και δυνητικά απειλητικό για τη ζωή ενός ανθρώπου. Όμως, όπως προαναφέραμε, αν ο βήχας δεν φεύγει για διάστημα 2-3 εβδομάδων και μετά, τότε επιβάλλεται η επίσκεψη σ' έναν γιατρό γιατί είναι μια πιθανότητα να κρύβεται κάτι άλλο και σοβαρό πίσω απ' αυτό. 

Γιατί το στήθος πονάει κατά το βήξιμο;

Αρκετοί άνθρωποι έχουν ένα αίσθημα πόνου και σφιξίματος στο στήθος όταν έχουν ξηρό βήχα. Αν ο βήχας γίνει χρόνιος, δηλαδή διαρκέσει πάνω από τρεις εβδομάδες, πρέπει ο ασθενής να επισκεφθεί έναν γιατρό. Εκτός όλων των άλλων, κάνει κακό στα πνευμόνια και τους μύες του στήθους. Είναι πάντως πιθανό να υπάρξει πόνος (ή έντονη πίεση) στο στήθος από τον βήχα και μόνο. Αν οι μύες του στήθους πονάνε κατά τον βήχα τότε ένα μη συνταγογραφούμενο παυσίπονο (με acetaminophen ή ibuprofen) βοηθάει. 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το περιεχόμενο του παρόντος διαδικτυακού ιστοτόπου δεν αποτελεί και δεν μπορεί να εκληφθεί ως ιατρική συμβουλή, διάγνωση, θεραπεία ή υπόδειξη. Όλες οι πληροφορίες παρέχονται στους αναγνώστες από επαγγελματίες υγείας, αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς. Δεν υπάρχει καμία πρόθεση το περιεχόμενο αυτό να υποκαταστήσει την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή, διάγνωση, πρόγνωση ή θεραπεία.

Χώρος ζωής, σημείο φροντίδας #carespot