Brain Fog: Θολούρα σκέψης και ανοργανωσιά. Μήπως έχεις ομίχλη εγκεφάλου;

Υπάρχουν στιγμές που αισθάνεστε ότι έχετε μια «ομίχλη» στο μυαλό σας και δυσκολεύεστε να βάλετε τις σκέψεις σε μια τάξη και να οργανώσετε πράγματα, ακόμα και να θυμηθείτε; Σαν τη δυσκολία που μπορεί να συναντήσετε όταν προσπαθείτε να δείτε ένα βίντεο στα social media κι εκείνο «φορτώνει» (buffering) αλλά καθυστερεί να φτάσει στο 100% για να παίξει λόγω κακής ιντερνετικής σύνδεσης. Αν ναι, μην εκπλήσσεστε από το πόσο ακριβής είναι η λέξη ομίχλη γι' αυτό που αισθάνεστε. 

Υπάρχει αυτός ο ιατρικός όρος ακριβώς για την κατάσταση την οποία βιώνετε κι εσείς: ομίχλη εγκεφάλου (brain fog) λέγεται. Ως ομίχλη εγκεφάλου λοιπόν ορίζετε μια πτώση - εξασθένηση της γνωστικής ικανότητας (μνήμη και συγκέντρωση) ενός ανθρώπου που επισημαίνεται μέσω μιας γκάμας συμπτωμάτων. 

Επηρεάζεται η ικανότητα για καθαρή σκέψη, συγκέντρωση, εστίαση αλλά και ικανότητα προσοχής σε κάτι ή μνήμης. «Θολώνει» το μυαλό και δυσκολεύει τον άνθρωπο να φέρει εις πέρας καθημερινές αποστολές της ζωής του, ακόμα και τα πιο απλά πράγματα. Π.χ. αδυνατεί να παρακολουθήσει από την αρχή ως το τέλος μια συζήτηση. Δυσκολεύεται το άτομο να θυμηθεί και άρα να ακολουθήσει οδηγίες που του δίνονται. Ακόμα και να μαγειρέψει μια συνταγή αφού ξεχνάει μερικά «βήματα». 

Η «ομίχλη του μυαλού» αποκαλείται αλλιώς και «πνευματική ομίχλη». Μπορεί να εμφανιστεί μετά από μια ασθένεια ως παρενέργεια ενός φαρμάκου, π.χ. μια χημειοθεραπεία ή ένα σύμπτωμα υποκείμενης άλλης ασθένειας. Ένας επαγγελματίας υγείας, γιατρός, θα εντοπίσει τι ακριβώς συμβαίνει και θα βοηθήσει τον άνθρωπο να επανακτήσει την καθαρότητα της σκέψης και να γίνει ξανά ο εαυτός του.  

Πως αισθάνεται κάποιος με «ομίχλη εγκεφάλου»;

Ας δούμε λοιπόν το θέμα πιο αναλυτικά. Αρχίζουμε από τα βασικά, τα συμπτώματα. Πως αισθάνεται κάποιος με «ομίχλη εγκεφάλου»; Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει μόνο ένα μοτίβο. Από άνθρωπο σε άνθρωπο μπορεί να υπάρξει μια -ελαφρά- απόκλιση. Ωστόσο πρέπει να σας κάνει να υποψιαστείτε ότι βιώνετε κι εσείς τη συγκεκριμένη κατάσταση με ένα ή παραπάνω συμπτώματα από τα παρακάτω: 

• δυσκολεύεστε να συγκεντρωθείτε και να εστιάσετε
• αισθάνεστε θολούρα 
• αισθάνεστε κόπωση
• γίνεστε ξεχασιάρης / α
• χάνετε - διακόπτετε τη σκέψη που αρχίσατε
• αισθάνεστε πνευματική εξασθένηση
• δυσκολεύεστε να βρείτε τις κατάλληλες λέξεις
• αργείτε να περάσετε στη δράση και αντίδραση μετά τη σκέψη
• δυσκολεύεστε να δώσετε προσοχή

Ποιές είναι οι πιθανές αιτίες για brain fog

Υπάρχει μια σειρά από πιθανές αιτίες που μπορεί να οδηγήσουν έναν άνθρωπο να αισθανθεί αυτό που αποκαλείται brain fog, δηλαδή ομίχλη εγκεφάλου. Οι πιο συνηθισμένες απ' αυτές είναι οι εξής: 

• έλλειψη ύπνου
• αυτοάνοσα νοσήματα όπως λύκος, πολλαπλή σκλήρυνση ή ινομυαλγία
• διαβήτης και χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα (υπογλυκαιμία)
• πνευματικές παθήσεις όπως κατάθλιψη ή ανησυχία
• «Νευροαποκλίνουσες διαταραχές όπως η ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητας) ή διαταραχή φάσματος αυτισμού.
• φτωχή διατροφή
• στρες - άγχος
• long covid-19 
• χημειοθεραπεία (για καρκίνο)
• πολυήμερη νοσηλεία 

*Μερικές έρευνες έχουν δείξει ότι το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή στον εγκέφαλο (νευροφλεγμονή) που προσωρινά μπλοκάρει ή δυσκολεύει τον οργανισμό να επεξεργαστεί τις πληροφορίες που δέχεται

**Σχετικά με την ομίχλη εγκεφάλου εξαιτίας Covid-19 νέες έρευνες έχουν δείξει ότι αποτελεί αποτέλεσμα του ιού που ζει στο έντερο ακόμα και μετά το τέλος της φλεγμονής. Αλλάζει το μικροβίωμα του εντέρου και αυτό μπορεί να μειώσει τη σεροτονίνη που παράγει το σώμα η οποία επηρεάζει τις γνωστικές λειτουργίες. 

Φροντίδα και Θεραπεία

Δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη θεραπεία για ν' αντιμετωπιστεί η brain fog, δηλαδή η ομίχλη του εγκεφάλου. Ένας επαγγελματίας υγείας είναι πιθανό να σας συστήσει κάτι από τα παρακάτω ως πρώτες δράσεις για να αντιμετωπιστεί η όλη κατάσταση: 

• βελτίωση συνηθειών ύπνου, περισσότερη και πιο ποιοτική ξεκούραση
• βελτίωση διατροφής, κατανάλωση υγιεινών και πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά τροφών
• άσκηση για περίπου 30 λεπτά την ημέρα
• σημείωση σε χαρτί (κανονικό ή ηλεκτρονικό) σημαντικών πληροφοριών ή πραγμάτων που πρέπει να γίνουν από τον ασθενή
• διαλείμματα 30 λεπτών κάθε μέρα για ανάπαυση και του εγκεφάλου
• συμμετοχή σε ψυχοθεραπείες όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία

Αν αυτές οι συμβουλές δεν λύσουν το πρόβλημα της ομίχλης εγκεφάλου, ένας επαγγελματίας υγείας (γιατρός) είναι πιθανό να φροντίσει συγκεκριμένα συμπτώματα με φάρμακα όπως αντικαταθλιπτικά ή μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη. Και φυσικά θα συστήσει προσοχή και παρατήρηση σε τυχόν παρενέργειες που μπορεί να προκαλέσουν αυτά τα φάρμακα. 

Πόσο διαρκεί η ομίχλη του εγκεφάλου;

Δεν υπάρχει συγκεκριμένο ή προκαθορισμένο χρονικό όριο που διαρκεί αυτή η κατάσταση που λέγεται ομίχλη εγκεφάλου. Μπορεί να το αισθανθείτε για μερικές μέρες ή να διαρκέσει ακόμα και εβδομάδες. Σε ορισμένες περιπτώσεις άνθρωποι έχουν παραπονεθεί ότι το αισθάνονται ακόμα και για μήνες. Επικοινωνήστε με έναν επαγγελματία υγείας αν η ομίχλη του εγκεφάλου επιμένει και, το κυριότερο, προκαλεί προβλήματα στην καθημερινότητα και επηρεάζει την ποιότητα ζωής σας. Ο γιατρός θα βοηθήσει να επιλεγούν οι κατάλληλες θεραπείες που ταιριάζουν στη δική σας περίσταση και θα βελτιώσουν την ποιότητα της καθημερινότητάς σας και θα σας κάνουν πιο λειτουργικό ως άτομο. 

Μπορεί να αποτραπεί η ομίχλη εγκεφάλου;

Τυπικά δεν μπορεί να προβλεφθεί και, άρα, αποτραπεί να συμβεί. Όμως κάθε άνθρωπος μπορεί να κάνει μικρά πράγματα που βελτιώνουν την πνευματική και ψυχική του υγεία και, άρα, καταστάσεις όπως η ομίχλη εγκεφάλου βρίσκουν λιγότερο ή καθόλου έδαφος για να προκύψουν. Η ομίχλη του εγκεφάλου είναι πολύ συνηθισμένη μετά από νόσηση με Covid-19 γι' αυτό και συστήνεται ο προληπτικός εμβολιασμός.  

Πότε να δείτε γιατρό για την ομίχλη εγκεφάλου;

Ενημερώστε έναν γιατρό εφόσον βιώνετε ομίχλη εγκεφάλου, ειδικά αν η κατάσταση διαταράσσει την καθημερινότητά σας και σας κάνει λιγότερο λειτουργικούς και αναποτελεσματικούς στη ρουτίνα σας. Μπορεί να θελήσετε να μιλήσετε σε έναν επαγγελματία υγείας αν ξεχνάτε διαρκώς πράγματα, π.χ. ραντεβού, ή έχετε δυσκολία ακόμα και για συνηθισμένες υποχρεώσεις της ημέρας. Το ίδιο πρέπει να κάνετε αν δυσκολεύεστε να παρακολουθήσετε μια κουβέντα ή και να συμμετάσχετε σ' αυτή.