Γιατί ζαλίζομαι μετά το φαγητό; Οι πιθανές αιτίες και οι θεραπείες

Ζαλίζεσαι αμέσως μετά το φαγητό; Δεν είσαι το μοναδικό άτομο στο οποίο συμβαίνει. Έχει ονομασία αυτό, λέγεται: μεταγευματική υπόταση. Μπορεί να σχετίζεται με τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Ίσως οφείλεται στις αλλαγές της ροής αίματος στον οργανισμό κατά την πέψη. Ενδέχεται να αφορά κάποια διατροφική ευαισθησία. Στη λίστα υπάρχουν κι άλλοι πιθανοί λόγοι που σου συμβαίνει αυτό, η ζαλάδα αμέσως μετά που θα φας κάτι. Για την μεταγευματική υπόταση δεν υπάρχει συγκεκριμένη θεραπεία. Ωστόσο μπορείς να το διαχειριστείς με επιτυχία αντιμετωπίζοντας την όποια υποκείμενη κατάσταση και κάνοντας μερικές αλλαγές στον τρόπο ζωής σου. Π.χ. καταναλώνοντας μικρότερες μερίδες φαγητού και τρώγοντας πιο συχνά κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ας δούμε λοιπόν μαζί τους πιθανούς λόγους που σου προκαλούν τη ζαλάδα μετά το γεύμα.

Χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα

Η μη διαβητική υπογλυκαιμία είναι μια σπάνια κατάσταση στην οποία τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα πέφτουν σε ανθρώπους που δεν έχουν διαβήτη. Τυπικά, συνήθως, τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα αυξάνονται σε έναν άνθρωπο μετά το γεύμα. Ωστόσο, όταν το άτομο βιώνει χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα 2-5 ώρες μετά το φαγητό, τότε αυτό αποκαλείται: αντιδραστική υπογλυκαιμία. Αυτός είναι ένας τύπος μη διαβητικής υπογλυκαιμίας που μπορεί να προκαλέσει ζαλάδα ειδικά μετά την κατανάλωση μεγάλης ποσότητας υδατανθράκων. Τα συμπτώματα της αντιδραστικής υπογλυκαιμίας περιλαμβάνουν:

• ζαλάδα
• πονοκέφαλο
• τρέμουλο ή αστάθεια
• ανησυχία ή στρες
• ξαφνική εφίδρωση
• ξαφνικό αίσθημα κόπωσης και αδυναμίας
• γρήγορο και μη κανονικό χτύπο καρδιάς
• πείνα

Άνθρωποι με προδιαβήτη (που έχουν δηλαδή αυξημένες πιθανότητες να αναπτύξουν αυτή την πάθηση, του διαβήτη) είναι πιο επιρρεπείς στην αντιδραστική υπογλυκαιμία. Κι αυτό συμβαίνει επειδή ο οργανισμός τους έχει πρόβλημα να παράξει τη σωστή ποσότητα ινσουλίνης που ρυθμίζει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. 

Φάρμακα για τον διαβήτη

Η λήψη ινσουλίνης ή άλλων φαρμάκων για την αντιμετώπιση του διαβήτη δίχως να έχει καταναλώθεί η σωστή ποσότητα φαγητού μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα και ζάλη. Η χρονική συγκυρία μερικές φορές είναι παγίδα. Π.χ. συγκεκριμένες τροφές (όπως ροφήματα) απορροφώνται πιο γρήγορα από τον οργανισμό σε σχέση με άλλες (όπως στέρεες). Τα συμπτώματα χαμηλών επιπέδων σακχάρου στο αίμα περιλαμβάνουν τα εξής: 

• ζάλη
• γρήγορος καρδιακός παλμός
• τρέμουλο
• ξαφνικός ιδρώτας
• ανησυχία
• ευερεθιστότητα ή θολούρα
• αίσθημα πείνας

Η υπερβολική ενέσιμη ινσουλίνη (ή το να γίνει ένεση απευθείας στον μυ) μπορεί επίσης να οδηγήσει σε υπογλυκαιμία και ζαλάδα μετά το φαγητό. Η σωστή, τακτική και προσεκτική παρακολούθηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα σου θα βοηθήσει για την καλύτερη αντιμετώπιση του προβλήματος. 

Γαστροπάρεση

Η γαστροπάρεση είναι μια κατάσταση κατά την οποία υπάρχει πολύ αργή διαδικασία πέψης. Μετά την κατανάλωση τροφής ό,τι βρίσκεται στο στομάχι παραμένει εκεί για παραπάνω, δεν διασπάται και δεν αδειάζει ο χώρος τόσο γρήγορα όσο είναι το κανονικό - φυσιολογικό. Μάλιστα μπορεί να είναι δύσκολο να εντοπιστεί η αιτία που συμβαίνει αυτό σε κάποιες περιπτώσεις. Η νευροπάθεια εξαιτίας διαβήτη μπορεί να επηρεάσει τα νεύρα που ελέγχουν τη γαστρική - πεπτική λειτουργία. Μπορεί επίσης να οφείλεται και σε άλλη υποκείμενη νόσο, το Πάρκινσον ή πολλαπλή σκλήρωση. Ακόμα και να οφείλεται σε φάρμακα, όπως αντικαταθλιπτικά. 

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν ζάλη εξαιτίας της κακής διατροφής ή κακής απορρόφησης θρεπτικών συστατικών. Επίσης μπορεί να υπάρχει αδυναμία ή ακόμα και λιποθυμία και αφυδάτωση. Η θεραπεία εξαρτάται από το υποκείμενο νόσημα. Αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η κατανάλωση μικρότερης ποσότητας τροφής ή ένας περίπατος αμέσως μετά το φαγητό μπορούν να παίξουν ρόλο κλειδί στη διαχείριση της γαστροπάρεσης. 

Χαμηλή αρτηριακή πίεση

Η χαμηλή αρτηριακή πίεση μετά το φαγητό είναι γνωστή με την ορολογία: μεταγευματική υπόταση. Ορίζεται με την απότομη πτώση κατά 20 πόντων ή παραπάνω της αρτηριακής πίεσης σε χρονικό διάστημα μεταξύ 15 λεπτών και 2 ωρών μετά το γεύμα. Η μεταγευματική υπόταση συμβαίνει όταν τα έντερα ένας ανθρώπου αλλά και το στομάχι απαιτούν έξτρα αίμα για να κάνουν την πέψη. Αυτό σημαίνει ότι ταυτόχρονα υπάρχει μικρότερη ροή αίματος σε άλλα σημεία του οργανισμού, ακόμα και τον εγκέφαλο. 

Μεγαλύτερης ηλικίας ενήλικες συχνά βιώνουν αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία τους που μπλέκονται με την ικανότητα του σώματος να αντιδρά γρήγορα στις ξαφνικές αλλαγές αρτηριακής πίεσης. Μια διάγνωση διαβήτη αυξάνει αυτό το ρίσκο. Τα συμπτώματα μεταγευματικής υπότασης μπορεί να αναπτυχθούν γρήγορα και να προκαλέσουν:

• ζαλάδα
• ξαφνικό αίσθημα αδυναμίας
• απότομη αλλαγή στην όραση όπου όλα σκουραίνουν ή αισθάνεσαι πως είσαι σε ένα τούνελ
• λιποθυμία

Η ακαρβόζη, ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση του διαβήτη τύπου 2, μπορεί να βοηθήσει με την μεταγευματική υπόταση. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η κατανάλωση περισσότερου νερού για να αποφευχθεί η αφυδάτωση, επίσης είναι κάτι που μπορεί να βοηθήσει. 

Τροφική αλλεργία

Μια τροφική αλλεργία μπορεί να οδηγήσει σε ζαλάδα και άλλα συμπτώματα σε χρονικό διάστημα μεταξύ ενός λεπτού αλλά και δύο ωρών από τη στιγμή που το τρόφιμο θα φτάσει στο στομάχι. Τα συμπτώματα τροφικής αλλεργίας μπορεί να περιλαμβάνουν:

• τσιμπήματα ή φαγούρα στο στόμα
• ρινική συμφόρηση
• εξάνθημα ή κνίδωση
• πρήξιμο των χειλιών, του προσώπου, της γλώσσας ή του λαιμού
• δυσκολία στην αναπνοή και σφύριγμα
• πόνος στην κοιλιακή χώρα
• διάρροια
• ναυτία ή τάση προς εμετό
• λιποθυμία

Συγκεκριμένες τροφές μπορεί να πυροδοτήσουν ανθρώπους με συγκεκριμένες καταστάσεις προκαλώντας ζάλη μετά το φαγητό. Για παράδειγμα άνθρωποι με την ασθένεια Meniere πρέπει να αποφεύγουν τα φαγητά με αλάτι γιατί μπορεί να αυξήσουν την πίεση στο εσωτερικό του αυτιού και ζάλη. Τροφές που συχνά προκαλούν πονοκεφάλους οι οποίοι μπορεί να οδηγήσουν σε ζαλάδα περιλαμβάνουν γαλακτοκομικά, τυρί, επεξεργασμένα κρέατα, σοκολάτα και προϊόντα σόγιας. 

Αλκοόλ και καφεΐνη 

Η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να οδηγήσει σε ζάλη. Αυτό συμβαίνει επειδή το αλκοόλ στο αίμα μπορεί να επηρεάσει το εσωτερικό του αυτιού και να προκαλέσει αίσθηση ότι ο χώρος τριγύρω γυρίζει. Το αλκοόλ μπορεί επίσης να προκαλέσει πτώση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα όταν αλληλοεπιδρά με φάρμακα που λαμβάνονται για διαβήτη. 

Το κόκκινο κρασί μπορεί να πυροδοτήσει ημικρανίες και κατ' επέκταση ζαλάδα. Επιπρόσθετα ένας άνθρωπος που είναι ευαίσθητος στην καφεΐνη μπορεί να αισθανθεί ζαλάδα μετά την κατανάλωση ροφημάτων που περιέχουν καφεΐνη. 

Εγκυμοσύνη

Η εγκυμοσύνη μερικές φορές οδηγεί σε ζαλάδα μετά το φαγητό. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι μια έγκυος ίσως σηκωθεί απότομα μετά το φαγητό κι αυτή ονομάζεται ορθοστατική υπόταση. Επίσης μπορεί να επηρεάσει κι άλλους ανθρώπους. Σίγουρο είναι ότι κατά την εγκυμοσύνη αλλάζουν αρκετά πράγματα στον οργανισμό κατά την εγκυμοσύνη όπως ο όγκος αίματος που επηρεάζει τη ροή του. Επίσης οι ορμονολογικές αλλαγές επηρεάζουν με έναν τρόπο και την αρτηριακή πίεση. 

Επίσης μπορεί να σχετίζεται με τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα ειδικά σε ανθρώπους που βιώνουν διαβήτη κύησης. Τα όποια ζητήματα ωστόσο φεύγουν μετά την εγκυμοσύνη. Η άσκηση μετά το φαγητό μπορεί να βοηθήσει, ωστόσο συστήνεται μια κουβέντα πρώτα με τον γιατρό. 

Πότε να δεις γιατρό

Μικρά επεισόδια ζάλης συνήθως περνάνε μόνα τους και δεν απαιτούν επίσκεψη σε γιατρό ή τα επείγοντα. Ωστόσο συστήνεται η συμβουλή από επαγγελματία υγείας αν μετά το φαγητό υπάρχει κάτι από τα παρακάτω: 

• μπερδεμένη ομιλία
• αδυναμία
• λιποθυμία
• αλλαγές στην όραση
• πολύ έντονος πονοκέφαλος

Αν συνεχίσεις να έχεις ζάλη μετά το φαγητό, πρέπει να προγραμματίσεις ένα ραντεβού με τον γιατρό. Μπορεί να είναι σημάδι μιας άλλης υποκείμενης νόσου. 

Πότε να καλέσεις ασθενοφόρο - να πας στα επείγοντα

Χρειάζεσαι άμεση ιατρική βοήθεια αν μια τροφική αλλεργία, εκτός από ζαλάδα, οδηγεί και σε κάποιο από τα παρακάτω συμπτώματα:

• εξανθήματα ή κνίδωση
• γρήγορος ή μη κανονικός ρυθμός καρδιάς
• δυσκολία στην αναπνοή και σφύριγμα
• πρήξιμο σε πρόσωπο, χείλη, γλώσσα ή λαιμό

Αυτά μπορεί να είναι συμπτώματα απειλής της ίδιας της ζωής ενός ασθενούς αφού μια τέτοια αλλεργία ονομάζεται αναφυλαξία. 

Πως να διαγνώσεις την αιτία της ζαλάδας

Για να διαγνωστούν τα αίτια της ζαλάδας μετά το φαγητό, ο επαγγελματίας υγείας στην επίσκεψη θα αρχίσει να αναλύει τα συμπτώματα. Θα λάβει υπόψιν το ιατρικό ιστορικό αλλά και το οικογενειακό. Η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης ή τεστ για να εξακριβωθούν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα ή άλλες αιτίες, μπορεί να περιλαμβάνουν:

• δοκιμασία ανοχής ή ανεκτικότητας μικτού γεύματος 
• τεστ αίματος για αλλεργίες
• δίαιτα αποκλεισμών (σε βάθος χρόνου)

Τι να κάνεις όταν αισθάνεσαι ζαλάδα μετά το φαγητό

Η θεραπεία της ζαλάδας μετά το φαγητό περιλαμβάνει ως βασική προϋπόθεση να εξακριβωθεί η αιτία που την προκαλεί. Η άμεση θεραπεία για χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα είναι η κατανάλωση 15-20 γραμμαρίων υδατανθράκων. Αυτό ισούται με μισή κούπα χυμού φρούτων ή 6-7 καραμέλες.

Αν η αιτία της ζάλης είναι μια αλλεργία, τα αντιισταμινικά μπορούν να βοηθήσουν. Συγκεκριμένα αντιισταμινικά χρησιμοποιούνται για να ανακουφίσουν από τη ναυτία, τη ζάλη ή τον ίλιγγο όπως: 

• δραμαμίνη
• διφαινυδραμίνη
• μεκλοζίνη

Για την μεταγευματική υπόταση λοιπόν δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη θεραπεία αλλά (ως μια πρώτη αντίδραση) μπορεί κανείς εύκολα να μειώσει τα συμπτώματα ξαπλώνοντας έως ότου σταματήσει η ζάλη. 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το περιεχόμενο του παρόντος διαδικτυακού ιστοτόπου δεν αποτελεί και δεν μπορεί να εκληφθεί ως ιατρική συμβουλή, διάγνωση, θεραπεία ή υπόδειξη. Όλες οι πληροφορίες παρέχονται στους αναγνώστες από επαγγελματίες υγείας, αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς. Δεν υπάρχει καμία πρόθεση το περιεχόμενο αυτό να υποκαταστήσει την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή, διάγνωση, πρόγνωση ή θεραπεία.

Χώρος ζωής, σημείο φροντίδας #carespot