Παραγωγικός ή υγρός βήχας: Τι τον προκαλεί και πως θεραπεύεται

Ακούς κι εσύ όλο και πιο συχνά τελευταία τον όρο «παραγωγικός βήχας». Και ταυτόχρονα βήχεις και δεν ξέρεις αν ο βήχας που έχεις ανήκει σ' αυτήν την κατηγορία. Μα τι στην ευχή είναι ο παραγωγικός βήχας που αισθάνεσαι ότι έχει γίνει μόδα τελευταία; Έχουμε τις απαντήσεις που ζητάς. Ένας παραγωγικός ή αλλιώς υγρός βήχας είναι εκείνος που παράγει κάτι. Δηλαδή όταν βήχεις βγάζεις υγρά, δηλαδή φλέμα. Αυτά προέρχονται από τις μεμβράνες μύτης, λαιμού και πνευμόνων. Αν και η όψη του φλέματος ή της μύξας δεν είναι ευχάριστη για κανέναν, υπάρχει για να παίζει έναν σημαντικό ρόλο. Ενυδατώνει συγκεκριμένα σημεία του οργανισμού και λειτουργεί ως ασπίδα για να προστατέψει από μικρόβια και λοιπά βλαβερά. 

Ένας περιστασιακός τέτοιος βήχας δεν είναι κάτι για να ανησυχήσεις. Αποτελεί ένα συνηθισμένο ρεφλεξ - αντίδραση του οργανισμού που θέλει να ξεφορτωθεί κάτι από μέσα σου, συνήθως κάτι που του δημιουργεί ερεθισμό και με τον βήχα θέλει να το αποβάλλει. Όπως προαναφέραμε, το φλέμα και οι μύξες σε μικρή ποσότητα αποτελεί ένα χρήσιμο λιπαντικό του οργανισμού για τους αεραγωγούς. 

Όμως υπάρχουν και περιπτώσεις που ένας υγρός - παραγωγικός βήχας προκαλεί ανησυχία και πρέπει να προκαλεί ανησυχία. Κι αυτό επειδή ενδέχεται να αποτελεί ένδειξη φλεγμονής - μόλυνσης. Ή μπορεί να αποτελεί ένδειξη υποκείμενου νοσήματος. Σε γενικές γραμμές, αν έχεις έναν υγρό - παραγωγικό βήχα που δεν λέει να φύγει τότε καλό είναι να επισκεφθείς και να συμβουλευτείς έναν γιατρό. 

Όταν είσαι υγιής, το φλέμα συνήθως είναι λεπτό και καθαρό. Όμως μπορεί να ποικίλλει το φλέμα σε χρώμα και συνοχή και εξαρτάται από την υποκείμενη ασθένεια. Όταν βήχεις και βγάζεις φλέμα, τότε αυτό έρχεται από το κατώτερο μέρος του αναπνευστικού. Ο υγρός ή παραγωγικός βήχας μπορεί να δημιουργεί την αίσθηση ότι υπάρχει κάτι κολλημένο στο λαιμό και υπάρχει ανάγκη να ξεκολλήσει από 'κει. Και αυτή η κατάσταση συνήθως είναι χειρότερη τη νύχτα αφού το φλέμα συσσωρεύεται στον λαιμό όταν ξαπλώνεις.

Ο υγρός - παραγωγικός βήχας μπορεί να προκληθεί από φλέμα το κατώτερο αναπνευστικό, πνευμόνια και βρόγχους, ή από τη μύτη και τα ιγμόρεια που στάζει προς τα κάτω, τον λαιμό. Σ' αυτό το blog εστιάζουμε στους υγρούς - παραγωγικούς βήχες που προέρχονται από μόλυνση στο κατώτερο αναπνευστικό σύστημα. 

Συχνά γίνεται σύγχυση και σύγκριση του παραγωγικού βήχα με τον ξηρό ο οποίος συνήθως δεν παράγει φλέμα ή μύξα, ή αν παράγει είναι ελάχιστη ποσότητα. Το διευκρινίζουμε επειδή καμιά φορά όταν αρρωσταίνουμε ένας αρχικά ξηρός βήχας μπορεί να εξελιχθεί σε υγρό - παραγωγικό. Κανείς δεν θεωρείται εγγενώς χειρότερος από τον άλλο αλλά σίγουρα μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες και κατ' επέκταση θεραπείες.  

Αιτίες υγρού - παραγωγικού βήχα

Οι αιτίες αυτής της κατηγορίας βήχα μπορεί να ποικίλλουν. Ενδέχεται να προκαλούνται από ήπιες ιώσεις μέχρι χρόνια προβλήματα υγείας ή ακόμα και παράγοντες ερεθισμού από το περιβάλλον. Ας δούμε τις κυριότερες αιτίες. 

Μόλυνση

Ιοί και βακτήρια αποτελούν μία πολύ συνηθισμένη, μάλλον την πιο συνηθισμένη, αιτία ενός υγρού - παραγωγικού βήχα που προκαλούν μολύνσεις όπως: 

• κρυολόγημα
• οξεία αλλά βραχυπρόθεσμη βρογχίτιδα
• γρίπη
• φυματίωση (οι παλιοί το έλεγαν χτικιό)
• πνευμονία

Χρόνιες ασθένειες του αναπνευστικού

Οι παρακάτω μακροχρόνιες ασθένειες είναι πιθανό να προκαλέσουν υγρό - παραγωγικό βήχα: 

• άσθμα
• βρογχεκτασίες (μια μη συνηθισμένη κατάσταση όπου οι αεραγωγοί φαρδαίνουν και αναπτύσσουν βλέννα)
• χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια
• κυστική ίνωση

Άλλες υποκείμενες καταστάσεις υγείας

Ο υγρός βήχας μπορεί να αποτελεί μια ένδειξη ή ένα σύμπτωμα μια χρόνιας ασθένειας όπως: 

• συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια
• γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
• καρκίνος των πνευμόνων
• πνευμονικό οίδημα

Περιβαλλοντικοί παράγοντες

Οι παρακάτω εξωγενείς παράγοντες είναι πιθανό να προκαλέσουν υγρό - παραγωγικό βήχα:

• αλλεργιογόνα και συμπτώματα αλλεργίας 
• έκθεση σε αλλεργιογόνους παράγοντες
• κάπνισμα
• παθητικό κάπνισμα (εισπνέεις τον καπνό του άλλου που καπνίζει)

Θεραπείες για υγρό - παραγωγικό βήχα

Ένας επαγγελματίας υγείας μπορεί να διαγνώσει τον υγρό - παραγωγικό βήχα και να δώσει την κατάλληλη θεραπεία. Αν ο βήχας είναι ήπιος και βελτιώνεται είναι πιθανό να μη χρειαστεί ιατρική βοήθεια και να αρκούν μη συνταγογραφούμενα φαρμακευτικά σκευάσματα. Όμως αν ο βήχας είναι έντονος και επίμονος τότε είναι πιθανό να χρειαστεί η επίσκεψη σε έναν γιατρό για να συνταγογραφήσει φάρμακο.

Σπιτικές θεραπείες

Είναι πάντα καλή ιδέα η κατανάλωση αρκετών υγρών (νερό, τσάι, χυμό) όταν είσαι άρρωστος. Σε περίπτωση υγρού βήχα τα υγρά λεπταίνουν το φλέμα στο πίσω μέρος του λαιμού και γίνεται πιο εύκολο να φύγει - ξεκολλήσει εντελώς με τον βήχα. Συστήνονται ωστόσο και τα παρακάτω:

• αποφυγή αλλεργιογόνων παραγόντων
• κατανάλωση φυτικών τσαγιών
• ανάμιξη μελιού με τσάι σε ζεστό νερό
• χρήση υγραντήρα
• διατήρηση κεφαλιού σε υψηλή θέση
• ντους - μπάνιο με πολύ ατμό

Μη συνταγογραφούμενα φάρμακα

Όταν οι σπιτικές θεραπείες δεν είναι αρκετές, είναι πιθανό να χρειαστεί επίσκεψη στο φαρμακείο για κάποιο μη συνταγογραφούμενο φαρμακευτικό σκεύασμα που θα βοηθήσει πολύ με τον υγρό - παραγωγικό βήχα. Ένα σιρόπι δείχνει πολύ καλή ιδέα. Ο φαρμακοποιός θα εξηγήσει τη σωστή χρήση του. Τα φάρμακα που αποκαλούνται αποχρεμπτικά έχουν την ικανότητα να βοηθούν τον οργανισμό να αποβάλλει πιο εύκολα το φλέμα. 

Σε αντίθεση με τα αποχρεμπτικά φάρμακα, υπάρχουν και τα καταπραϋντικά του βήχα τα οποία έχουν ως στόχο να σταματήσουν τον βήχα. Γενικά οι επαγγελματίες υγείας δεν συστήνουν τη δεύτερη κατηγορία φαρμάκων για υγρό βήχα γιατί είναι σημαντικό να αποβληθεί το φλέμα από τον οργανισμό. Αυτό εξάλλου προσπαθεί να κάνει και ο ίδιος ο οργανισμός, ως φυσική άμυνα, με τον βήχα. Έτσι αποβάλλονται και μικρόβια. 

Μη συνταγογραφούμενα φάρμακα για υγρό βήχα συνήθως κατασκευάζονται για ενήλικες. Μια συζήτηση με τον παιδίατρο είναι απαραίτητη για φάρμακα που θα δοθούν για μικρά παιδιά. 

Συνταγογραφούμενες θεραπείες

Για πολύ σοβαρές περιπτώσεις υγρού - παραγωγικού βήχα ή ενός βήχα που προκαλείται από υποκείμενο νόσημα είναι πιθανό να χρειαστεί συνταγογραφούμενο φάρμακο. Τα αντιβιοτικά γενικά δεν χρειάζονται για υγρό βήχα, ειδικά αν έχει προκληθεί αυτός από ίωση. Ο γιατρός ενδέχεται να συνταγογραφήσει αντιβίωση αν προκαλεί συμπτώματα μια βακτηριακή μόλυνση. Επίσης είναι πιθανό να χρειαστεί συνταγογραφούμενο φάρμακο αν υπάρχει χρόνιο υποκείμενο νόσημα που προκαλεί υγρό βήχα όπως άσθμα ή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. 

Πως προλαμβάνεται ο υγρός βήχας;

Ένας τρόπος να προληφθεί ο υγρός βήχας είναι προφανώς να αποφευχθεί η επαφή με άλλον άνθρωπο που ήδη νοσεί και μεταδίδει τον ιό. Αν ωστόσο πρόκειται για χρόνια κατάσταση τότε μπορούν να αποφευχθούν οι εξάρσεις υγρού βήχα με τα εξής: 

• εμβολιασμός (για μεταδοτικές μολύνσεις του αναπνευστικού όπως γρίπη και πνευμονία)
• τακτικό και σχολαστικό πλύσιμο χεριών
• χρήση μάσκας
• αποφυγή ανθρώπων που είναι ήδη ασθενείς

Επίσης είναι γενικά καλό να κάνει κανείς ό,τι μπορεί ώστε να έχει ένα δυνατό ανοσοποιητικό σύστημα. Έτσι θα αντεπεξέλθει καλύτερα ο οργανισμός σε πιθανή ίωση, αν όχι θα την αποφύγει ουσιαστικά εξοντώνοντάς τη εν τη γεννέσει της. Χρήσιμα είναι τα παρακάτω:

• μείνε ενυδατωμένος / η
• φάε υγιεινά και ισορροπημένα
• κοιμήσου επαρκώς 
• γυμνάσου τακτικά
• φρόντισε να ρίξεις τα επίπεδα του στρες

Πότε να δεις γιατρό για υγρό - παραγωγικό βήχα

Αν ένας υγρός - παραγωγικός βήχας επιμένει για αρκετές εβδομάδες τότε η επίσκεψη και συμβουλή ενός γιατρού είναι επιβεβλημένη. Και είναι ακόμα πιο απαραίτητη αυτή η επίσκεψη αν ο επίμονος βήχας συνοδεύεται και με κάποιο από τα παρακάτω συμπτώματα:

• παχύ κιτρινοπράσινου χρώματος φλέμα
• σφύριγμα
• πυρετό
• λιποθυμία
• δυσκολία στην αναπνοή
• πρήξιμο αστραγάλων
• απώλεια βάρους

Αν ο βήχας συνοδεύεται από κάποιο από τα παρακάτω συμπτώματα χαρακτηρίζεται υπερ-επείγουσα η εισαγωγή σε νοσοκομείο:

• δυσκολία στην αναπνοή ή την κατάποση
• πνίξιμο ή εμετός
• πόνος στο στήθος
• βήχας με τον οποίο εξάγεται ροζ φλέμα ή αίμα

Τελικό συμπέρασμα

Ένας υγρός βήχας είναι ένας βήχας που προκαλεί φλέμα και μύξες και μπορεί να έρθει είτε από το κατώτερο είτε από το ανώτερο αναπνευστικό. 

Ένας υγρός βήχας είναι ο τρόπος που έχει ο ανθρώπινος οργανισμός να απαλλαγεί διάφορα βλαβερά «πράγματα» που προκαλούν ερεθισμούς και αποτελούν ενδείξεις μόλυνσης. 

Ένας υγρός βήχας συνήθως μπορεί να γιατρευτεί με σπιτικές θεραπείες και μη συνταγογρφούμενα φάρμακα αλλά όταν είναι έντονος χρειάζεται η συμβουλή γιατρού και συνταγογραφούμενα φάρμακα γιατί μπορεί να μαρτυρά την ύπαρξη ενός υποκείμενου νοσήματος. 

Αναζήτησε ιατρική βοήθεια εφόσον επιμένει ο υγρός βήχας για εβδομάδες ή πήγαινε κατευθείαν στα επείγοντας ενός νοσοκομείου αν βήχεις αίμα μαζί με το φλέμα ή έχεις δυσκολίες στην αναπνοή και την κατάποση. 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το περιεχόμενο του παρόντος διαδικτυακού ιστοτόπου δεν αποτελεί και δεν μπορεί να εκληφθεί ως ιατρική συμβουλή, διάγνωση, θεραπεία ή υπόδειξη. Όλες οι πληροφορίες παρέχονται στους αναγνώστες από επαγγελματίες υγείας, αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς. Δεν υπάρχει καμία πρόθεση το περιεχόμενο αυτό να υποκαταστήσει την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή, διάγνωση, πρόγνωση ή θεραπεία.

Χώρος ζωής, σημείο φροντίδας #carespot