Τεστοστερόνη: Γιατί πέφτουν τα επίπεδα και πότε να σκεφτείς θεραπεία

Όταν τα αγόρια περνούν μέσα από την εφηβεία στην ενήλικη ζωή διαπιστώνουν την αύξηση της ορμόνης του ανδρικού φύλου στο σώμα τους. Η τεστοστερόνη κάνει πιο βραχνή τη φωνή, πιο τριχωτό το σώμα και αυξάνει τις σεξουαλικές ορμές παράγοντας και σπέρμα. Ωστόσο όσο περνούν τα χρόνια, και ως άνδρες πια τα πρώην αγόρια φτάνουν σε πιο ώριμες και μέσες ηλικίες η φυσική παραγωγή τεστοστερόνης αρχίζει να φθίνει. Συνήθως τα επίπεδα παραμένουν εντός των φυσιολογικών ορίων αλλά μερικές φορές η πτώση είναι απότομη και μεγάλη και αντιστρέφεται η εικόνα της εφηβείας στην πρώτη ενήλικη ζωή. Ένα βασικό σύμπτωμα της μειωμένης τεστοστερόνης στον άνδρα είναι η πτώση της λίμπιντο - σεξουαλικής ορμής / διάθεσης και πιθανής στυτικής δυσλειτουργίας. Παράλληλα παρατηρείται μείωση του όγκου των μυών και της δύναμης / ανθεκτικότητας των οστών, πτώση ενέργειας, διαταραχές ύπνου και κακής ψυχολογικής διάθεσης. 

Πως γίνεται η εξέταση επιπέδων τεστοστερόνης

Η τεστοστερόνη παράγεται κυρίως από τους όρχεις (τους αδένες του ανδρικού φύλου) και δευτερευόντως από το επινεφρίδιο. Η ενδεχόμενη έλλειψη / μείωση τεστοστερόνης μετριέται με δύο γρήγορα τεστ αίματος τα οποία έχουν διαφορά μόλις δύο ημερών μεταξύ τους. Θεωρείται ότι τα επίπεδα τεστοστερόνης έχουν πέσει κάτω από το φυσιολογικό αν είναι 300 nanograms ανά δέκατο λίτρου. Το πρώτο βήμα λοιπόν είναι να διαπιστωθεί αν τα επίπεδα τεστοστερόνης είναι χαμηλά. Αν αυτό συμβαίνει το άλλο σημαντικό βήμα είναι να γίνουν τα απαραίτητα τεστ ώστε να διαπιστωθεί το γιατί. Μπορεί να υπάρχει συγκεκριμένος λόγος που συμβαίνει. Π.χ. χρήση φαρμάκων όπως τα οπιοειδή, η πρεδνιζόνη και άλλα κορτικοστεροειδή ή αναβολικά στεροειδή. Μπορεί να υπάρχει τραυματισμός στους όρχεις ή υπολειτουργικός θυρεοειδής αδένας (σ.σ.: υποθυρεοειδισμός). Επίσης ενδέχεται να υπάρχει πρόβλημα στον ύπνο, υπνική άπνοια μια κατάσταση που επηρεάζει του εγκεφάλου τον ενδοκρινή αδένα ο οποίος στέλνει σημάδια από τον εγκέφαλο στους όρχεις για να παράξει τεστοστερόνη. 

Τι οδηγεί σε μείωση τεστοστερόνης

Τα επίπεδα τεστοστερόνης μειώνονται με την ηλικία, όσο γερνάει κανείς για μια σειρά από λόγους. Μέσα σ' αυτούς είναι η μείωση στην ποσότητα κυττάρων που παράγουν τεστοστερόνη στους όρχεις. Επίσης δύο πολύ συνηθισμένες καταστάσεις, η παχυσαρκία (ειδικά του τύπου με υπερβολικό λίπος στην κοιλιά) και ο διαβήτης παίζουν σημαντικό ρόλο στη μείωση επιπέδων τεστοστερόνης. Η παχυσαρκία μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερο παραγωγή τεστοστερόνης εξαιτίας της μείωσης παραγωγής μιας βλεννογόνου ορμόνης που διεγείρει τους όρχεις και την αυξημένη μετατροπή μερικής τεστοστερόνης σε μια ορμόνη του θηλυκού φύλου που ονομάζεται οιστραδιόλη. Η αντίσταση στην ινσουλίνη στον διαβήτη τύπου 2 και τα σχετιζόμενα προβλήματα μεταβολισμού μειώνουν την τεστοστερόνη. Κατά τη διάρκεια ενός ανελέητου κύκλου, αυτά τα χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης ύστερα οδηγούν σε περισσότερη αντίσταση στην ινσουλίνη και υψηλότερα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. 

Οφέλη και κίνδυνοι από ορμονοθεραπεία

Υπάρχει ορμονοθεραπεία για την έλλειψη (ή μειωμένη) τεστοστερόνη και είναι γνωστή με τα αρχικά TRT (Testosterone replacement therapy, δηλαδή θεραπεία αναπλήρωσης τεστοστερόνης). Οι έρευνες έχουν δείξει ότι είναι γενικά ασφαλής και αποτελεσματική σε άνδρες που έχουν διαγνωστεί με έλλειψη τεστοστερόνης. Για αρκετά χρόνια υπήρχε μια ανησυχία ότι η θεραπεία τεστοστερόνης μπορεί να αύξανε τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και εγκεφαλικού επεισοδίου. Μια μεγάλη έρευνα έδειξε ότι τέτοιος κίνδυνος υπερεκτιμήθηκε. Παρόλα αυτά, σε κάποιους άνδρες οι ορμονοθεραπεία για αύξηση επιπέδων τεστοστερόνης ενδέχεται να προκαλέσει την αρτηριακή πίεση. 

Άνδρες με συγκεκριμένες καταστάσεις δεν πρέπει να κάνουν τέτοια θεραπεία και μεταξύ αυτών ανήκουν οι άνδρες με καρκίνο του προστάτη ή πολυκυτταραιμία. Επίσης άνδρες με σοβαρή υπνική άπνοια πρέπει να χρησιμοποιούν μηχανή CPAP (Συσκευή Συνεχούς Θετικής Πίεσης Αεραγωγών) ή να λαμβάνουν άλλη θεραπεία όταν κάνουν ορμονοθεραπεία για μειωμένη τεστοστερόνη. Επίσης επιβάλλεται η συμβουλή γιατρού για άνδρες που πρόσφατα είχαν καρδιακό ή εγκεφαλικό επεισόδιο. Για την πλειοψηφία των ανδρών ωστόσο η ορμονοθεραπεία για χαμηλή τεστοστερόνη έχει σαφώς θετικό ισοζύγιο σε σχέση με πιθανό ρίσκο. 

Τρόποι λήψης τεστοστερόνης

Η θεραπεία για την τεστοστερόνη υπάρχει σε διάφορες μορφές. Μπορεί κάποιος να κάνει ένεση σε μυ κάθε μία ή ως και τέσσερις εβδομάδες. Άλλες προσεγγίσεις είναι με μορφή τζελ, κρέμας ή επιθεμάτων που απλώνονται - εφαρμόζονται στο δέρμα. Υπάρχουν ακόμα και εμφυτεύματα πέλετ που ένας γιατρός εισάγει κάτω από το δέρμα αλλά και χάπια τεστοστερόνης. Ο γιατρός θα παρατηρεί διαρκώς ώστε να βεβαιωθεί πως επιτυγχάνεται η σωστή δόση ώστε να μην υπάρχουν προβλήματα. 

Πόσο χρονικό διάστημα θα πάρει έως ότου αισθανθεί κάποιος άνδρας καλύτερα με τη θεραπεία; Μερικοί άνθρωποι αισθάνονται καλύτερα από πλευράς διάθεσης και λίμπιντο εντός εβδομάδων. Οι αλλαγές στη μυϊκή μάζα μπορούν να λάβουν χώρα σε χρονικό διάστημα 8-12 εβδομάδων. Αναφορικά με το λίπος στο σώμα οι αλλαγές είναι πιθανό να γίνουν ορατές έξι μήνες μετά ενώ στα οστά φαίνονται 1-2 χρόνια μετά.

Θετικά και αρνητικά 

Ενέσεις, τζελ, κρέμες, επιθέματα, πέλετ και κάψουλες αποτελούν τρόπους - προσεγγίσεις θεραπείας - αναπλήρωσης τεστοστερόνης εφόσον υπάρχει έλλειψη. Και όπως συμβαίνει με κάθε θεραπεία για οποιαδήποτε κατάσταση, έχει και τα θετικά αλλά και τα αρνητικά. Για παράδειγμα, η τεστοστερόνη που εισάγεται στο σώμα με ένεση κάθε μία ως τέσσερις εβδομάδες έχει το θετικό ότι μπορεί να επιδράσει άμεσα ενώ παράλληλα και η δόση είναι προβλέψιμη και ακριβής. Απλά σε κάποιες περιπτώσεις, υπάρχουν άνδρες που δεν έχουν καλή γνώμη - σχέση με τις ενέσεις. Εκείνοι στρέφονται αναγκαστικά στις εναλλακτικές. 

Τα τζελ είναι εύκολο να απλωθούν στο δέρμα αλλά το αρνητικό έχει να κάνει με τη δυσκολία να μετρηθεί η δοσολογία. Θα χρειαστούν αρκετά τεστ προκειμένου να διαπιστωθεί η σωστή δόση για τον κάθε άνθρωπο. Βολικές είναι και οι κάψουλες μόνο που θα πρέπει να λαμβάνονται δύο φορές τη μέρα και να συνοδεύονται με λιπαρό γεύμα. Κάθε μια από τις παραπάνω λύσεις βεβαίως είναι αποτελεσματική και έχει εγκριθεί. Το κόστος για τα συγκεκριμένα προϊόντα μπορεί να ποικίλλει. Π.χ. οι ενέσεις μπορεί να κοστίζουν από 20 ευρώ η κάθε μία έως και 80 ευρώ. Για τζελ ή κρέμες μπορεί κάποιος να χρειαστεί 150 με 400 ευρώ το μήνα.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το περιεχόμενο του παρόντος διαδικτυακού ιστοτόπου δεν αποτελεί και δεν μπορεί να εκληφθεί ως ιατρική συμβουλή, διάγνωση, θεραπεία ή υπόδειξη. Όλες οι πληροφορίες παρέχονται στους αναγνώστες από επαγγελματίες υγείας, αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς. Δεν υπάρχει καμία πρόθεση το περιεχόμενο αυτό να υποκαταστήσει την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή, διάγνωση, πρόγνωση ή θεραπεία.

Χώρος ζωής, σημείο φροντίδας #carespot